OJCOWIE NIEPODLEGΜ列I

  

J霩ef Pi連udski (1867 - 1935)

J霩ef Pi連udski urodzi si 5 grudnia 1867 roku w Zu這wie pod Wilnem. Pochodzi z zamo積ej rodziny ziemia雟kiej, w kt鏎ej piel璕nowano polskie tradycje i patriotycznego ducha. Jego ojciec, r闚nie J霩ef, bra udzia w Powstaniu Styczniowym w 1863 roku, kiedy to Polacy pr鏏owali po raz kolejny odzyska stracon w latach 1772 - 1795 podczas trzech kolejnych rozbior闚 rosyjsko-prusko-austriackich niepodleg這嗆.

Dlatego te m這dy Pi連udski, kiedy po uko鎍zeniu gimnazjum w Wilnie w roku 1885 dosta si na studia medyczne na Uniwersytecie w Charkowie, zwi您a si tam z socjalistyczno-rewolucyjnym ruchem "Narodnaja Wola". Za udzia w studenckich rozruchach po roku nauki zosta jednak wydalony z uczelni. Nie zosta r闚nie przyj皻y na Uniwersytet w esto雟kim Dorpacie, kt鏎ego w豉dze zosta造 powiadomione o jego sympatiach politycznych.

Za zaanga穎wanie w dzia豉lno嗆 wile雟kich socjalist闚 22 marca 1887 roku zosta Pi連udski aresztowany i pod zarzutem udzia逝 w spisku zmierzaj帷ym do obalenia cara Aleksandra II zes豉ny na pi耩 lat na Syberi - najpierw do Kiry雟ka nad Len, potem za do Tunki.

W roku 1893 w Warszawie powsta豉 Polska Partia Socjalistyczna (PPS) . Pi連udski, kt鏎y rok wcze郾iej wr鏂i ze zsy趾i, wst徙i w szeregi jej litewskiego oddzia逝 i w 1894 zosta cz這nkiem Centralnego Komitetu Robotniczego i redaktorem naczelnym wydawanego przez PPS pisma "Robotnik". Sze嗆 lat p騧niej, jako jeden z czo這wych przyw鏚c闚 partii zosta ponownie aresztowany przez w豉dze rosyjskie i trafi do wi瞛ienia w Cytadeli Warszawskiej. Jednak ju nast瘼nego roku przeniesiony do szpitala w Petersburgu (w wi瞛ieniu symulowa bowiem ob喚d) uciek stamt康 przy pomocy jednego z lekarzy, W豉dys豉wa Mazurkiewicza.
Po powrocie do Galicji nie rezygnowa z dalszej dzia豉lno軼i politycznej. W 1904 wyjecha do znajduj帷ej si w stanie wojny z Rosj Japonii, gdzie prowadzi z rz康em Mikada negocjacje zmierzaj帷e do utworzenia przy japo雟kiej armii legionu polskiego. Uzyska jednak jedynie pomoc przy nabywaniu broni i amunicji dla PPS i utworzonej przy partii Organizacji Bojowej PPS. Organizacja ta sta豉 si jedn z g堯wnych si rewolucji 1905 - 1907. Mimo st逝mienia szeregu zamieszek, rozruch闚 i star z policj Pi連udski nie ustawa w wysi趾ach stworzenia polskiej si造 zbrojnej. Kiedy w roku 1906 dosz這 do roz豉mu w PPS zwi您ana z Pi連udskim grupa za這篡豉 planuj帷 powstanie przeciwko caratowi PPS - Frakcj Rewolucyjn .

 W roku 1910 w zaborze austriackim uda這 si powo豉 do 篡cia dwie legalnie dzia豉j帷e, prowadz帷e 獞iczenia i wyk豉dy teoretyczne z dziedzin wojskowo軼i, organizacje - "Zwi您ek Strzelecki" we Lwowie oraz "Towarzystwo Strzeleckie" w Krakowie. W roku 1912 Pi連udski zosta Komendantem G堯wnym Zwi您k闚 Strzeleckich. W chwili wybuchu I wojny 鈍iatowej stan掖 na czele dobrze wyszkolonych oddzia堯w, z kt鏎ymi wkroczy do Kr鏊estwa Polskiego, gdzie zaj掖 opuszczony przez Rosjan pas ziemi przygranicznej. Nast瘼nie podporz康kowawszy si Austrii stworzy oficjalnie Legiony Polskie i osobi軼ie dowodzi ich I Brygad, w 軼is貫j konspiracji natomiast powo豉 do 篡cia Polsk Organizacj Wojskow (POW). Kiedy w roku 1917 Legiony odm闚i造 z這瞠nia przysi璕i na wierno嗆 Austrii i Niemcom, Pi連udskiego, chocia rok wcze郾iej zrezygnowa z dow鏚ztwa i zostawszy cz這nkiem Tymczasowej Rady Stanu 膨da utworzenia w Warszawie Rz康u Narodowego, aresztowano i osadzono w wi瞛ieniu w Magdeburgu, gdzie przebywa do listopada 1918 roku.

Po kl瘰ce Niemiec zwolniony z wi瞛ienia Pi連udski uda si do Warszawy, gdzie otrzyma naczelne dow鏚ztwo nad polskimi wojskami oraz misj utworzenia w wyzwolonym pa雟twie rz康u narodowego. 14 listopada 1918 roku powierzono mu tymczasowe zwierzchnictwo nad krajem , 22 za otrzyma oficjalnie funkcj Tymczasowego Naczelnika Pa雟twa . Funkcj t sprawowa do 9 grudnia 1922, kiedy to wybrany zosta pierwszy prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, Gabriel Narutowicz. Sam Pi連udski skupi si na obronie odzyskanej przez Polsk niepodleg這軼i. W latach 1919 - 1921 toczy na Wschodzie walki z bolszewikami zako鎍zone pokojem w Rydze, na mocy kt鏎ego Polska odzyska豉 Wschodni Galicj. W豉郾ie w trakcie owej kampanii w marcu 1920 armia ofiarowa豉 Pi連udskiemu bu豉w Pierwszego Marsza趾a Polski.

W roku 1923 Marsza貫k wycofa si jednak z czynnego 篡cia politycznego. Powodem by這 zamordowanie przez prawicowe ugrupowania prezydenta RP Gabriela Narutowicza, kt鏎y zgin掖 zaledwie tydzie po wyborze na to stanowisko podczas otwierania wystawy w galerii "Zach皻a" z r瘯i malarza Eligiusza Niewiadomskiego. Pi連udski uzna za niemo磧iw wsp馧prac z premierem rz康u, Wincentym Witosem, kt鏎ego uwa瘸 za moralnie odpowiedzialnego za pope軟iony czyn. Wycofa si do Sulej闚ka pod Warszaw, gdzie odda si pracy literackiej i opozycyjnej propagandzie. W闚czas powsta造: "Wspomnienia o Gabrjelu Narutowiczu" (1923), "O warto軼i 穎軟ierza Legjon闚" (1923), "Rok 1920" (1924), "U 廝鏚e niemocy Rzpltej" (1924) i "Moje pierwsze boje" (1925).

Jednak瞠 sytuacja w kraju zmusi豉 go do ponownego wkroczenia na aren polityczn. Niepokoje spo貫czne, rosn帷a liczba bezrobotnych i kryzys gospodarczy spowodowa造, 瞠 Pi連udski, ciesz帷y si ogromnym poparciem i powa瘸niem spo貫cze雟twa, za膨da z這瞠nia w豉dzy przez gabinet Witosa. Kiedy jednak jego apele nie odnios造 skutku 12 maja 1926 roku na czele wiernych sobie oddzia堯w Marsza貫k wkroczy do Warszawy i po trzydniowych walkach zmusi do ust徙ienia zar闚no rz康 jak i gabinet prezydenta Stanis豉wa Wojciechowskiego. Nie przyj掖 jednak nominacji na ten urz康 - 鈍iadomy jego ograniczonych kompetencji odm闚i przyj璚ia tej godno軼i, obj掖 natomiast tek ministra spraw wojskowych, przewodnicz帷ego Rady Wojennej i generalnego inspektora Si Zbrojnych. Sprawowa r闚nie dwukrotnie urz康 premiera - w latach 1926 - 1928 i 1930).

W rzeczywisto軼i oznacza這 to koniec rz康闚 parlamentarnych w Polsce i rozpocz窸o okres zwany "sanacj" (od 豉ci雟kiego rzeczownika "sanatio"- uzdrawianie) - rz康ami zmierzaj帷ymi do poprawy sytuacji pa雟twa. Poparcie spo貫czne i zr璚zna retoryka, owo poparcie mu zapewniaj帷a, pozwoli造 sprawowa Pi連udskiemu w豉dz autorytarn, kt鏎ej nie by si w stanie sprzeciwi ani prezydent (mianowany zreszt przez Marsza趾a) ani sejm, kt鏎ego uprawnienia ograniczy na mocy wprowadzonych 2 sierpnia 1926 roku zmian w Konstytucji.

W polityce zagranicznej d捫y Pi連udski do utrzymania dobrych stosunk闚 z ZSRR (pakt o nieagresji z roku 1932) i Niemcami (1934). Obie umowy mia造 wzmocni pozycj Polski wobec naszych sojusznik闚 i s御iad闚.

妃ier J霩efa Pi連udskiego 12 maja 1935 roku zaskoczy豉 ca造 nar鏚. Do niemal ostatniej chwili ukrywa on nieuleczaln chorob - raka w徠roby. Jego pogrzeb sta si ogromn manifestacj narodow oddaj帷 ho責 zmar貫mu Marsza趾owi. Cia這 zosta這 pochowane w krypcie 鈍. Leonarda w Katedrze na Wawelu, obok pokole kr鏊闚 i najwybitniejszych Polak闚, serce za zgodnie z pozostawionym przez niego testamentem umieszczono w srebrnej urnie i przewieziono do Wilna, gdzie spocz窸o w grobie jego matki, na cmentarzu "na Rossie".

廝鏚這: www.jpilsudski.org 


 |  do g鏎y  |


2018 Copyright © Starostwo Powiatowe w 安idnicy
Wszystkie tre軼i oraz materia造 zamieszczone w serwisie s w豉sno軼i Powiatu 安idnickiego, kt鏎y zastrzega sobie do nich wszystkie prawa autorskie
Redakcja serwisu zastrzega sobie prawo skracania i redagowania nadsy豉nych materia堯w.